دمانس

تاریخ انتشار:بهمن ۲۵, ۱۳۹۴

 دمانس

دمانس ، مجموعه ای از علائم و نشانه ها را توصیف می کند. این لغت توسط حرفه پزشکی انتخاب شده تا کم ترین بار منفی را به همراه داشته و صحیح ترین واژه جهت توصیف این گروه از بیماری ها باشد.

برای دمانس، زمینه اجتماعی و نژادی خاصی شناخته نشده، تحصیلکرده و بی سواد، فقیر و ثروتمند مبتلا می شوند.

علائم دمانس می تواند به علت چندین بیماری مختلف ایجاد گردد، بعضی از این بیماری ها درمان پذیر و بعضی نیز علاج ناپذیرند. به عنوان مثال؛ بیماری تیروئید ممکن است باعث ایجاد دمانس گردد که با درمان اختلال تیروئید، دمانس بهبود می یابد.


انواع دمانس:


بیماری آلزایمر ؛ شایع ترین علت دمانس برگشت ناپذیر در سالمندان می باشد. در این بیماری نقص در عملکرد ذهنی به تدریج از مرحله فراموشی تا ناتوانی کامل پیشرفت می کند. تغییرات ساختاری در مغز تنها با اتوپسی (مشاهده از نزدیک) فوت شدگان مبتلا به آلزایمر قابل مشاهده می باشد. علت اصلی بیماری شناخته شده نیست و در حال حاضر پزشکان هیچ راه و روشی را برای درمان قطعی یا متوقف نمودن آن ارائه نداده اند. با این وجود جهت کاهش علائم رفتاری و روانی بیمار مبتلا به آلزایمر و آگاه نمودن خانواده در کنترل و مهار این وضعیت، فعالیت های متعددی می توان انجام داد.


دمانس عروقی ؛ دومین علت شایع دمانس برگشت ناپذیر می باشد. این بیماری مجموعه ای از حملاتی است که در داخل مغز رخ می دهد. گاهی اوقات این حملات به قدری جزئی بوده که نه تنها شما، بلکه خود بیمار نیز از هیچ گونه تغییری آگاه نمی گردد، اما همه آنها بر روی هم می تواند باعث تخریب سلول های بافت مغز و تاثیر بر حافظه و عملکردهای ذهنی دیگر فرد گردد. در گذشته، به این حالت «سخت شدن سرخرگ ها» گفته می شد. اما مطالعات اتوپسی نشان داده اند که این مشکل بیشتر به واسطه حملات مغزی به مغز ایجاد می گردد تا گردش خون ناکافی. در بعضی از موارد، درمان می تواند احتمال آسیب بیشتر را کاهش دهد. گاهی اوقات نیز بیماری آلزایمر و دمانس عروقی همراه با هم در فرد ایجاد می گردد.


دمانس با لویی  بادی

علائم بیماری با بیماری آلزایمر و دمانس عروقی متفاوت است. در واقع تظاهر اصلی این بیماری پارکینسونیسم است (مخصوصا لرزش در دست ها و  سفتی عضلات که باعث اشکال در حرکت می شود.)

 این بیماری  با موارد زیر مشخص می شود:

  • نوسان شناختی یا سطح هوشیاری
  • توهمات بینایی
  • پارکینسونیسم
  • در مردان شایع تر است
  • بالا بودن خطر افتادن

بیماری هانتینگتون

یک بیماری اتوزوم  غالب است که به صورت اختلال حرکتی پیشرونده به همراه اختلالات روانی و افت شناختی بروز می کند و در مراحل انتهایی منجر به دمانس و بی حرکتی کامل می شود. این بیماری معمولا در سنین ۳۰تا ۵۵ سال بروز می کند.

۹۸% بیماران علائم رفتاری پیدا می کنند. شایع ترین تغییرات در اوایل بیماری تحریک پذیری، اضطراب و اختلالات خلقی است و ۳۰% بیماران دچار افسردگی ماژور (شدید) می شوند. آمار خودکشی در این بیماران ۶برابر بیشتر از جمعیت عادی مردم است. دمانس در این بیماری به صورت دمانس ساب کورتیکال است و بیمار دچار اختلال توجه، تمرکز، آگاهی و قضاوت و دشواری در حل مسایل می شود. بهترین راه تشخیص در این بیماری انجام تست ژنتیک است. متاسفانه در حال حاضر هیچ درمانی برای این بیماری وجود ندارد.


بیماری کروتزفیلد جاکوب

فرم کلاسیک این بیماری بین سنین ۴۵-۷۵ سالگی رخ می دهد. تظاهر اصلی بیماری یک دمانس سریعا پیشرونده به همراه میوکلونوس (حرکات پرشی) در اندام ها می باشد. شاخصه های دیگر که ممکن است همراه بیماری دیده شود٬ آناکسی (عدم هماهنگی در حرکات) مخچه ای، علائم اکسترا پیرامیدال، درگیری حرکتی و کوری کورتیکال است. طول متوسط بیماری حدود ۷ ماه می باشد و در ۱۰%موارد بیماران تا ۲سال طول عمر خواهند داشت.

در فرم ایاتروژنیک٬ بیماران  افرادی بودند که از طریق وسایل جراحی آلوده و یا پیوند قرنیه و هورمون رشددریافتی از اجساد  مبتلا شده بودند. ابتلای بعضی از افرادی که بیشتر از ۴بار دریافت خون داشتند اثبات کرد که این بیماری از طریق خون نیز قابل انتقال است.

در فرم فامیلیال٬ یک جهش ژنی رخ داده و به ارث می رسد.

فرم واریانت CJD  از طریق بافتهای  آلوده به بیماری آنسفالوپاتی گاوی به انسان منتقل می شود. علائم اولیه بصورت اختلالات روانی و شامل اضطراب و افسردگی می باشد. پس از۶ ماه از شروع بیماری سایر علائم مثل اختلال شناختی و عدم تعادل و میوکلونوس بروز می کند.


دمانس ناشی از بیماری ایدز

ایدز یک بیماری ویروسی است که سیستم عصبی مرکزی و محیطی را به دلیل اختلال در عملکرد سیستم ایمنی بدن تحت تاثیر قرار میدهد.

مشخصات بیماری:

  • اختلال عملکرد رفتاری، حرکتی و شناختی، معمولا با پیشرفت بیماری ایدز تشدید می یابد.
  • این وضعیت شایع ترین عارضه بیماری ایدز درمان نشده در مراحل آخر است.
  • در مراحل اولیه بیماران معمولا در توجه و تمرکز دچار مشکل می شوند و بسیاری از آنان از آهستگی در روند تفکر شاکی هستند.
  • خستگی و افسردگی و سایکوز نیز در سیر بیماری رخ می دهد.
  • اختلال عملکرد شناختی اگرچه زودتر از علائم حرکتی رخ می دهد اما نهایتا مشکلات حرکتی تظاهر غالب بیماری خواهند شد و بیمار دچار اختلال در تعادل و راه رفتن و کاهش مهارت های حرکتی می شود.
  • عدم کنترل ادرار و مدفوع در مراحل آخر بیماری شایع است.
  • در مراحل آخر٬ بیمار در وضعیت نباتی وبدون واکنش به محیط قرار می گیرد.

دمانس ناشی از بیماری پارکینسون

اختلال رایج در سالمندان که با لرزش دست ها  و  سفتی عضلات دست و پا  همراه است.

  • در افراد مبتلا، تغییر در حالات چهره دیده نمی شود.
  • راه رفتن در ایشان به سختی انجام می گردد.
  • بروز دمانس در افراد مبتلا به پارکینسون دیر اتفاق می افتد.
  • در این نوع دمانس مشکلات مربوط به بی تفاوتی بیمار نسبت به مسائل مختلف و اشکال در برنامه ریزی بیش از مشکلات مربوط به ضعف حافظه است.

دمانس ناشی از مصرف الکل (سندروم کورساکوف)

زیاده روی در مصرف الکل می تواند خطر ابتلا به دمانس  را افزایش دهد…


دمانس لوب پیشانی

به دلیل شیوع ابتلا به ابن بیماری در دهه ۵۰ زندگی، تشخیص با سختی انجام می گیرد. آسیب در قطعه پیشانی مغز رخ می دهد. این بیماری منجر به تغییر شخصیت و انگیزه، بروز رفتارهای ناهنجار، پرخاشگری و کاهش تمرکز می گردد.

  • از مشکلات رایج ایشان، اشکال در پیدا نمودن لغات مناسب، تکرار و بکار بردن الفاظ بی معنی است.
  • در این نوع از دمانس، حافظه دیرتر تحت تاثیر قرار می گیرد.
  • علائم این بیماری ممکن است با مسائل مربوط به میان سالی و یائسگی اشتباه گرفته شود.
  • این دمانس با کوچک شدن مغز در قسمت لوب پیشانی همراه و با اسکن تشخیص داده می شود.
  • در این نوع دمانس سایر بخش های مغز دست نخورده باقی می ماند.
  • در تست هایی که به منظور سنجش حافظه این افراد گرفته می شود ضعف در مهارت های مربوط به لوب پیشانی (مانند: تمرکز و عکس العمل نسبت به  تغییر داده ها) دیده می شود.
  • یکی از عوامل خطر ساز این بیماری وراثت است.

بیماری سوپرا نوکلار پالزی پیشرفته(PSP) مرتبط با دمانس

بیماری سوپرا نوکلار پالزی پیشرفته، یک اختلال پیشرونده حرکتی نادر است که بر قسمتهای مختلف مغز اثر کرده و علایمی شبیه به بیماری پارکینسون ایجاد می کند. در این بیماری اختلال در حرکت و تعادل و در نتیجه از بین رفتن هماهنگی رخ می دهد.

مشخصات این بیماری عبارت است از:

  • اختلال در حرکات چشمی و دوبینی
  • افزایش احتمال افتادن در نتیجه از بین رفتن هماهنگی
  • اشکال در تکلم
  • بروز تغییرات شخصیتی
  • بروز اختلالات رفتاری
  • بروز دمانس
  • سفتی در اندام به نحوی که تنه و سر بیمار به سمت عقب خم می شود.
  • احتمال ابتلاء به بیماری در مردان بیشتر از زنان و در دهه ششم و هفتم زندگی دیده می شود.
  • علت بیماری مشخص نیست.

بیماری پیک مرتبط با دمانس

بیماری پیک از جمله بیماری های نادر ارثی است. که دمانس نوع لوب پیشانی و گیجگاهی را ایجاد میکند.

  • بیشتر بچه های در سنین مدرسه را تحت تاثیر قرار می دهد ولی در هر زمان از کودکی تا بزرگسالی ممکن است اتفاق بیافتد.
  • این بیماری در اثر ناتوانی بدن در کنترل کلسترول رخ می دهد و باعث از دست رفتن توانایی حرکت و سختی در راه رفتن و نیز اشکال در بلع خوراک می گردد.
  • افرادیکه علائم بیماری در آنها در سنین نوجوانی و جوانی بروز می کند به احتمال بیشتری در آینده به دمانس مبتلا می شوند.
  • محققان موفق به کشف ژنی که عامل بروز این بیماریست شده اند ولی هنوز درمانی برای آن نیافته اند.

بیماریهایی که علائمی مشابه  بیماری دمانس  دارند :

  1. افسردگی 
  2. تیروئید کم کار بیماری است که شروع تدریجی و کند دارد. علائم این بیماری عبارتند از:
  3. احساس دائمی سرما
  4. خشکی و زبری پوست
  5. احساس خستگی و کندی

تشخیص با آزمایش خون انجام می گیرد.

  1. دلیریوم، مجموعه ای از علائم است که در آن، هوشیاری فرد کمتر از حد طبیعی می باشد. وی اغلب خواب آلوده بوده، اما ممکن است بین خواب آلودگی و احساس خستگی در نوسان باشد. همچنین دچار آشفتگی، عدم هوشیاری در زمان، مکان و فراموشی می باشد. به این حالات سندرم حاد مغزی یا سندرم برگشت پذیر مغزی نیز گفته می شود. دلیریوم شروع ناگهانی دارد و می تواند توسط بیماری هایی همچون پنومونی(عفونت ریه)، عفونت کلیه، سوء تغذیه یا واکنش های دارویی ایجاد گردد. زمانی که بیماری اولیه درمان گردد، ممکن است نشانه های دلیریوم نیز بهبود یابد.
  2. کمبود  ویتامین مثل ویتامین ب ۱۲
  3. بعضی از عفونت  هامثل سفلیس
  4. بعضی از تومورهای مغزی