1399-12-5

بی قراری و راه رفتن بی هدف

حفظ سلامت و امنیت شخص مهم ترین بُعد مراقبت است. اکثر افراد مبتلا به بیماری آلزایمر گرایش به دور شدن از خانه و یا مراقبانشان را دارند. از نظر لغوی، " سرگردانی " یعنی " راه رفتن بی هدف " اما این واژه برای افراد مبتلا به بیماری آلزایمر صحیح نمی باشد. در واقع این افراد اغلب در ذهن خود دارای هدفی می باشند. آنها ممکن است به دنبال چیزی باشند که گم شده یا از دست داده اند به عنوان مثال منزل قدیمیشان.

بی قراری در خانه ممکن است به شکل بی هدف رفتن از مکانی به مکان دیگر باشد. دلایل آن ممکن است یک محیط پر سروصدا، ناراحتی جسمی، خلق افسرده، بی حوصلگی، تغییراتی در مغز، انتقال به خانه ای جدید، بی نظمی و اختلالات حافظه ای باشد.

عوارض دارویی، استرس، عدم آگاهی به زمان، اضطراب، ناتوانی در شناخت افراد، مکان ها و اشیاء آشنا، ترس ناشی از توهمات، تمایل برای انجام فعالیتهای گذشته از جمله حاضر شدن بر سرِکار یا نگهداری و بزرگ نمودن فرزندان میتواند از علت های بروز بیقراری باشد. البته بعضي از افراد نيز بدون هيچ دليل مشخصي به طور متناوب بی قرار مي شوند و این حالت ممكن است با گفتن اين جملات همراه باشد: «من احساس مي كنم گم شده ام. به دنبال چيزهايي هستم كه گم كرده ام».

گرچه بی قراری و راه رفتن، در روز هم اتفاق می افتد، ولی، در شب خطرناکتر و مسئله سازتر است و مسئولیت مراقب را دو چندان می کند.

بسياري از ما مي توانيم با تجربة يك فرد سردرگم، احساس همدلي نماييم. ممكن است براي ما هم پيش آمده باشد كه مکان دقیق اتومبيلمان را در يك پاركينگ عمومي و یا فرعی های مشابه فراموش نموده باشيم يا در يك مكان غريب و ناآشنا گم شده باشيم. ممكن است براي چند دقيقه احساس عصبانيت كنيم تا اينكه بر اعصابمان مسلط شده و راه منطقي پيدا كردن مكاني را كه هستيم، بيابيم. فرد مبتلا به دمانس و بیماری آلزایمرکه دچار فراموشی است، بيشتر در وحشت و ترس به سر مي برد و كمتر قادر است خود را كنترل نمايد و به اصطلاح « بر اعصابش مسلط شود» و ممكن است احساس كند كه بايد حواس پرتي خود را مانند يك راز نگه دارد.

به واسطه نقل مكان به يك محيط جديد يا ایجاد تغييراتي در محيط، سرگرداني فرد بيشتر مي شود، ممكن است يادگيري مسيرها در محيط جديد براي وی مشكل باشد و یا اصلا قادر به درك اين نباشد كه به محيط جديد نقل مكان كرده و براي رفتن به «خانه» پافشاري نمايد. تنش ناشي از چنين تغييري می تواند به تواناييهاي موجود فرد آسيب رساند و همين مسئله يادگيري مسيرهاي جديد را برايش مشكل تر مي سازد. حتما قبل از هرگونه جابه جایی فرد مبتلا را مطلع سازید.

- علت بی قراری را بررسی کنید. آیا محیط بیش از حد پر سر و صدا است؟

- آیا او به یک کار بسیار دشوار مشغول است؟ درد دارد؟ به توالت نیاز دارد؟ خسته، گرسنه یا تشنه است؟ آیا او به دنبال عضوی از خانواده است؟
- سعی در انجام کاری مرتبط با حرفه قدیمی اش دارد؟ آیا علت بی قراری عوارض دارویی اوست یا تلاشی برای ابراز خستگی ، تنهایی وترس؟ آیا به چیزی احتیاج دارد؟

- همچنین ممکن است فرد میتلا سرگردان و بی هدف بگوید "من گم شده ام ، وسیله ای را گم کرده ام" ، این یعنی تلاشی برای انتقال احساسات. وجود عکس های خانوادگی در اطراف او را سرگرم میکند

راهکارها:

- او را با آغوش کشیدن و نوازش کردن آرام نمایید.

- فعالیتی مربوط به یک ساعت خاص در طول روز ، که مطابق با توانایی های موجود فرد مبتلا است ، یک فعالیت ثابت که همیشه در همان زمان انجام می شود ، بهبود رفتار را تضمین می کند.
- با هم پیاده روی و ورزش کنید.

- به او اطمینان دهید که نزد او هستید و دوستش دارید.
- او را در فعالیتهای مرتبط با حرفه سابق خود مشغول کنید.
- کارهایی مانند پخت و پز ، تمیز کردن ، چیدن کتاب ها و باغبانی می تواند فرد مبتلا را سرگرم کند.
- در خانه فرد مبتلا تغییرات دکوراسیونی ایجاد نکنید . حتی یک تغییر یا جابه جایی کوچک باعث می شود تا او اتاق یا ساختمان خود را به خاطر نیاورد(برای مثال مبلی که فرد مبتلا عادت دارد همیشه روی آن بشیند را عوض یا جا به جا نکنید)
- اشیا قدیمی عکس های آشنا ساعت های بزرگ را در مکان های مختلف قرار دهید. تقویم را با گذشت روزها خط بزنید. لیستی از برنامه روزانه و کارهایی که باید هنگام صرف صبحانه با فرد مبتلا انجام شود تهیه کنید و صفحه یادداشت را در جایی که وی می تواند ببیند قرار دهید. در مواردی که فرد مبتلا برای فرزندان خود در زمان گذشته بیقراری می کند دادن یک عروسک پنبه ای بزرگ میتواند منجر به احساس آرامش وی شود.
- گذاشتن عکس روی درها ، تابلوهایی که توالت و اتاق خواب را نشان می دهد و یادداشت های کوچک روی آنها اضطراب فرد مبتلا را از پیدا نکردن راهش کاهش می دهد.

- بارها و بارها به آنها یادآوری کنید که افراد خانه چه کسانی هستند ، چه خبر است و چه باید بکنید.

- قدم زدن های پی در پی باعث کمبود آب می شود از عدم تشنگی اطمینان حاصل کنید.

- نوشیدنی های کافئین دار باعث افزایش بی قراری می شوند استفاده از این نوشیدنی ها را کاهش دهید اگر می خواهد به خانه خود برود ، با ماشین رانندگی کنید ، چند خیابان راه بروید یا جایی بروید تا با هم غذا بخورید.

- از درگیری ، استفاده از نیروی بدنی یا سرزنش خودداری کنید و حواسش را پرت کرده یا با هم قدم بزنید.

- محرک هایی مانند کت ، کلاه ، کفش ، کیف که باعث می شود آنها باور کنند که زمان رفتن است را از جلوی دید وی بردارید.

- به همسایگان خود در مورد بیماری اطلاع دهید تا در موقعیت های لازم به شما اطلاع دهند.
- محیط منزل برای فرد مبتلا امن باشد. روش هایی را در نظر بگیرید که امنیت فرد مبتلا را در برابر اقدام به ترک منزل افزایش می دهدبرای مثال حسگرهایی را به دهانه درب به بیرون وصل کنید تا در صورت خارج شدن فرد مبتلا مطلع شوید .
- موانع موجود بر سر راه فرد مبتلا که میتواند باعث افتادن وی شود را بردارید از جمله فرش ها و قالیچه های کوچک

- اشیا خطرناک مانند چاقوهای تیز ، داروها و محصولات تمیز کننده را در جای امن نگه دارید.
- وسایل غیرضروری، کابل های برقی، لبه های تیز را بپوشانید زیرا مانع حرکت فرد مبتلا می شود. پریزها را به دیوار ثابت کنید. ماشین اصلاح، سشوار را از دستشویی خارج کنید.

  • با تشکر از حسن توجه شما (برای مشاوره و راهنمایی بیشتر میتوانید با انجمن آلزایمر ایران در تماس باشید).