جلسه گروه درمانی ویژه مراقبین افراد مبتلا به دمانس با موضوع «شرایط بحرانی و مدیریت نشخوار فکری» در محل انجمن دمانس و آلزایمر ایران برگزار شد.
این نشست با تسهیلگری مهسا پیروز و با حضور مراقبین و اعضای خانواده مددجویان بخش توانبخشی قاصدک، به مدت دو ساعت ادامه داشت.
هدف اصلی جلسه، افزایش آگاهی درباره مفهوم بحران در مسیر مراقبت و آموزش راهکارهای عملی برای مدیریت نشخوار ذهنی بود.
اهداف جلسه
آشنایی با مفهوم «شرایط بحران» در مسیر مراقبت
شناسایی نشخوار فکری و تأثیر آن بر فرسودگی مراقب
آموزش تکنیکهای عملی برای کاهش نشخوار ذهنی
ایجاد فضای حمایتی برای بیان احساسات و تجربیات
تعریف شرایط بحران در مراقبت از فرد مبتلا به دمانس
در این بخش توضیح داده شد که بحران لزوماً یک رویداد ناگهانی نیست؛ بلکه هر موقعیتی که منابع روانی مراقب را فراتر از ظرفیت او تحت فشار قرار دهد، میتواند بحران محسوب شود.
نمونههایی از شرایط بحرانی مطرحشده:
تشدید علائم رفتاری مانند پرخاشگری، بیقراری یا بیخوابی
گم شدن فرد مبتلا یا خطرات ایمنی
افت ناگهانی عملکرد شناختی
تعارض خانوادگی درباره نحوه مراقبت
احساس ناتوانی، درماندگی یا تنهایی در مراقب
نشخوار فکری چیست و چرا اهمیت دارد؟
نشخوار فکری به چرخه تکرارشونده افکار منفی درباره گذشته یا آینده گفته میشود؛ افکاری مانند:
«اگر زودتر متوجه میشدم…»
«آینده چه میشود؟»
«من از پس این وضعیت برنمیآیم.»
در جلسه تأکید شد که نشخوار فکری با حل مسئله متفاوت است و معمولاً منجر به افزایش اضطراب، افسردگی و فرسودگی مراقب میشود.
گفتوگوی گروهی و بیان تجربیات
در بخش تعاملی جلسه، شرکتکنندگان نمونههایی از نشخوارهای ذهنی خود را مطرح کردند، از جمله:
نگرانی مداوم درباره بدتر شدن وضعیت بیمار
مرور مکرر اشتباهات گذشته در مراقبت
ترس از آینده و تنهایی
احساس گناه هنگام خستگی یا عصبانیت
فضای گروهی باعث شد مراقبین دریابند بسیاری از این افکار میان آنان مشترک است و احساس تنهایی کاهش یابد.
آموزش راهکارهای مدیریت نشخوار فکری
راهکارهای عملی ارائهشده در جلسه شامل موارد زیر بود:
۱. آگاهی از نشخوار
تشخیص این نکته که «اکنون در حال نشخوار هستم، نه حل مسئله».
۲. تکنیک توقف فکر
استفاده از نشانه ذهنی یا کلامی مانند «ایست» برای قطع چرخه افکار تکراری.
۳. زمانبندی نگرانی
اختصاص زمان مشخصی در روز برای فکر کردن به نگرانیها، بهجای درگیری ذهنی مداوم.
۴. بازگشت به زمان حال
تمرینهای ساده توجهآگاهی مانند:
تمرکز بر تنفس
توجه به حواس پنجگانه
توصیف محیط اطراف
۵. خودشفقتی
استفاده از جملات حمایتی مانند:
«در شرایط سختی هستم و تلاش خودم را میکنم.»
«هیچ مراقبی کامل نیست.»
مداخلات درمانی انجامشده در جلسه
نرمالسازی احساس گناه، خشم و خستگی
تقویت همدلی و حمایت متقابل اعضای گروه
بازتاب هیجانات برای افزایش بینش هیجانی
تأکید بر اهمیت خودمراقبتی مراقبین
بازخورد شرکتکنندگان
بسیاری از مراقبین بیان کردند که برای نخستین بار متوجه شدهاند افکار تکراری آنان «نام» دارد و قابل مدیریت است.
برخی نیز احساس آرامش بیشتری پس از به اشتراکگذاری تجربیات خود گزارش کردند و خواستار آموزش تمرینهای عملی بیشتر برای کاهش اضطراب شدند.
جمعبندی جلسه
در پایان جلسه بر این نکات تأکید شد:
نشخوار فکری قابل شناسایی و مدیریت است.
مراقبت مؤثر از فرد مبتلا به دمانس، نیازمند توجه به سلامت روان مراقب است.
حمایت گروهی میتواند منبع مهمی برای افزایش تابآوری باشد.
پیشنهاد موضوعات جلسات آینده
مهارتهای تنظیم هیجان در مراقبین
پیشگیری از فرسودگی مراقب
سوگ مبهم و پذیرش تغییرات تدریجی
تکنیکهای آرامسازی و کاهش اضطراب
معرفی انجمن دمانس و آلزایمر ایران
انجمن دمانس و آلزایمر ایران به عنوان یک نهاد رسمی و عضو انجمن جهانی آلزایمر (ADI)، با هدف ارتقای سطح آگاهی عمومی، آموزش خانوادهها و مراقبین، و توسعه خدمات حمایتی و پژوهشی در حوزه دمانس و بیماری آلزایمر فعالیت میکند. این انجمن با برگزاری دورههای آموزشی، کارگاهها و برنامههای پژوهشی، تلاش دارد زمینه ارتقای کیفیت زندگی افراد مبتلا و خانوادههای آنان را فراهم آورد.
برای کسب اطلاعات بیشتر، به صفحه معرفی انجمن مراجعه کنید.